زماني براي زيستن و زماني براي مردن
اين فيلم
،بر اساس خاطرات جواني من است
به‌طور خاص، خاطراتي از پدرم
پدرم اهل شهرستان کانتون، ايالت مِي بود
سال 1947
در چهلمين روز بعد از تولدم
اون سرپرستي تيم فوتبال رو به گوآنگ‌ژو به‌عهده گرفت براي بازي‌هاي شهرستاني
اون وزير آموزش و پرورش روستاي مِي بود
در گوآنگ‌ژو، همکلاسي قديم‌اش رو ديد
لي کوآي، از دانشگاه چونگ-شان
،در اون زمان لي کوآي شهردار شهر تاي‌چونگ بود
اون از پدرم خواست که
به تايوان بره و وزير ارشدش بشه
يک سال بعد
پدرم نامه‌اي به خانه نوشت که
اينجا جاي خوبيه" "آب لوله‌کشي دارن
از مادرم خواست که همه‌ي خانواده رو بياره اونجا
سال 1949
پدرم به‌عنوان سرپرست به اداره‌ي آموزش و پرورش تايپه منتقل شد
اون موقع در شين-چو زندگي مي‌کرديم
بخاطر رطوبت هواي شمال
آسم پدرم رو اذيت مي‌کرد
وقتي کلاس اول بودم
رفتيم به فِنگ‌شان در جنوب
براي سلامتي پدرم
مادربزرگم هميشه مشغول قايم کردن ورق‌هاي نقره بود
مي‌گفت اسکناس رو بايد توي بهشت استفاده کرد
اون‌موقع 80 سال هم بيشتر داشت
پدرم خيلي پرهيزگار بود
هربار موقع غذا
تا مادربزرگ نمي‌اومد شروع به خوردن نمي‌کرد
اما هر روز موقع غذا
مادربزرگ بيرون دنبال من مي‌گشت
مادربزرگ به‌طور خاص با من خوب بود
چون وقتي کوچيک بودم
يه فالگير بهش گفته بود که من يه فرد عالي‌رتبه ميشم
آه-ها، اسم خودماني‌م در فنگ‌شان رو
مادربزرگ گذاشته بود که اينجوري صدام مي‌کرد
!آه-ها-گو
!آه-ها تو پنج دلار رو از توي کيف برداشتي؟
نمي‌دونم
.که نمي‌دوني تو برنداشتي، کي برداشته؟
تو برداشتيش؟ - نه -
دروغ ميگي
بگو ببينم
کجاست؟ - من برنداشتم -
دروغگو
چطور جرات مي‌کني! بيا اينجا ببينم
پاهات خيلي کثيف‌ان
!وايسا
کجاست؟
نيست
نيست؟
همينجا چال‌اش کردم. يکي برش داشته
مزخرف نگو
کجاست؟
همينجا چال‌اش کردم و يه آجر گذاشتم روش
باز هم دروغ؟
راسته! دروغ نمي‌گم
تو بزرگ بشي چجور مردي مي‌خواي بشي؟
!اينجا. همينجا
مامان‌بزرگ
مامان‌بزرگ، کجا داري ميري؟
برگرد
دنبال آه-ها-گو
جاده رو نشناختم
آه-شيائو - هيچي -
پول من رو نداده‌ن‌
پول‌تون رو نداده‌ن؟
برو از دم خونه بگير
موقع غذا اون رو نخون
يه‌بار قبل غذا و يه‌بار بعدش، مرورش کن
ABC.
،قورباغه با کاري
قورباغه با کاري
Come لاي" ميشه"
Go چو" ميشه"
"وُ بو چي"
"I don't know".
"يي که يانگ چين" , "one dollar".
،اگه توي زندگي‌ قبلي‌ت مرد خوبي نبودي پسرت مي‌شد عروس‌ات
تو چه مي‌دوني؟
!آه-شيائو! آه-شيائو
وقت حمومه
تو برو. من مي‌شورم
آه-شيائو. مشکلي نيست
وقتي بزرگتر بشي يه راهي پيدا مي‌کني
!بچه‌ها
1.6کيلوگرم
اين مال منه
من از تو بيشتر دارم
!آه-ها! آه-ها-گو
بيا اينجا
مامان‌بزرگ مي‌خواد برت‌گردونه مِين‌لند - من نمي‌خوام برم -
آه-ها! آه-ها! خروس‌جنگي
خيلي‌خب. خيلي‌خب. نوبت منه
تو مُردي
آه-ها، نگه‌ش دار
آفرين
درجه يک
باشه
بازي بلد نيستين، مزاحم ما نشين
اون رو بازي نده
براي چي گريه مي‌کني؟
ولش کن
بيا، بيا. نوبت منه
امروز در يک نبرد هوايي بر فراز کانال ماتسو
خلبانان دلير نيروي هوايي‌مان
پنج ميگ-17 کمونيستي را سرنگون و دوتاي ديگر را معيوب کردند
اين مبارزه‌ي باشکوه حکم هديه‌اي عظيم خواهد داشت
براي تمامي هم‌ميهنانمان
در اين روز ملي دو دهم
،اگرچه تعدادشان کمتر بود
خلبانان دلير نيروي هوايي ما در مبارزه مصمم بودند
روحيه‌ي نبرد انقلابي را تجليل کردند
آن‌ها دل‌هاي هم‌ميهنان‌مان را از آنِ خود کردند
به‌‌ويژه، سرهنگ چانگ نِي-چون
در گرماگرم مبارزه، براي نجات هواپيماي کناري از آتش دشمن
بي‌آنکه به فکر خود باشد، هواپيمايش را به‌دل شناور کمونيستي نشانه رفت
چي‌ين-يوآن توي کين‌مانه
چطور شده که اين همه وقت خبري ازش نداشتيم؟
ماه پيش براش نامه نوشتم
احتمالا به‌خاطر محدويت‌هاي منطقه‌ي جنگيه
قبلا هردفعه براش نامه مي‌نوشتم
حداکثر يه هفته بعد جوابش مي‌اومد
حرفِ کي رو دارين مي‌زنين؟
چي‌ين-يوآن، پسر چيو-مينگ
!اوه، چي‌ين-يوآن
اتفاقي که براي پدرش افتاد غم‌انگيزه
.من کانتون بودم، دانشگاه چونگ‌شان مي‌رفتم خونه‌ي اون زندگي مي‌کردم
اون زمان، کاپيتان تيپ بود
يه روز
يهو مالاريا گرفت
يه ريکشاو گرفتم که برم براش دوا بخرم
پسره، ريکشاو رانه، يهو پاش ليز خورد
چراغ ريکشاو رو شکوند
من حس بدي داشتم
چون دقيقا روبروي يه تابوت‌فروشي ليز خورد
روزي که چيو-مينگ مُرد
زن‌اش تازه چي‌ين-يوآن رو به‌دنيا آورده بود
يه بويي مثل ماهي توي اتاق حس کرد
از مادرش پرسيد که ماهي‌فروش اومده؟
.رفتن نگاه کردن هيچکس نبود
همون شب
،مرغ‌هايي که چانگز به‌عنوان پيشکش آورده بود شروع کردن به سر و صدا
مامان‌بزرگ گفت، "ببريدش به تقاطع سه‌راه
سرش رو ببُريد تا بخت بد ازبين بره
!قراره دوباره مِين‌لند رو به‌دست بياريم
!دروغگو
چطور من چيزي نشنيدم؟
!آقا معلم خودش گفت
!با تيز مي‌زنمت، گفته باشم
!برو اون‌ور! نگاه نکن
.آب داغ اونجا هست حمومت رو بکن
يه خانواده، صد خندق بلا
هر روز ميشه يه‌خروار غذا
درآمد پدرتون ماهي 620 دلاره
اون 20تاش رو ورمي‌داره براي آرايشگر و مخارج خودش
مي‌مونه 600 تا براي خانواده
...غذا... دکتر
وضع سلامت پدرتون خوب نيست
،حتي اگه معلم بشين باز هم بايد ازدواج کنين
ما توي خانواده خيلي بچه داريم
به‌عنوان بچه‌ي بزرگ، شما بايد فداکاري کنين
آموزشگاه معلمي مجانيه
،بعد از فارغ‌التحصيلي هم مي‌تونين معلم بشين
دختر اينقدر تحصيلات مي‌خواد چيکار؟
،کافيه فقط بلد باشي غذا بپزي، دوخت‌ودوز کني و توي گردوندن مزرعه کمک کني
همين کافيه
من رو که نميگه
آه-چونگ رو داره ميگه
يه نفر بره آموزشگاه معلمي کافيه
ولي حيفه آه-چونگ نتونه بره دانشگاه
،آه-چونگ ،اگه مي‌خواي بيشتر درس بخوني
به‌عهده‌ي خودته
پدرت بعد تموم کردن دبيرستان، مشغول تدريس شد
قبلش دانشگاه رفتن رو منتفي کرده بود
رفت آسياي جنوبي که از عمو چين بيزنس ياد بگيره
،هروقت فرصت مي‌کرد درس مي‌خوند
موقعي که بقيه مي‌رفتن دنبال تفريح
عمو چين مي‌دونست بابات به‌درد بيزنس نمي‌خوره
بهش گفت برگرده گوآنگ‌‌ژو براي دانشکده
دانشگاه چونگ-شان قبولش کرد
از کجاست؟
خاله آن
از آفريقاي جنوبي؟
چي ميگه؟
آه-چينگ-گو بعد کلاس سوم ديگه مدرسه نرفته
کمونيست‌ها از خونه‌ش انداختنش بيرون
گفتن سابقه‌ش خرابه
اون‌ها شاهد يه جنبشي‌ان به اسم "سه پرچم قرمز"
هرچيز آهني توي شهرمون بوده گرفتن
،چاقو، قابلمه، دستگيره‌ي در، ميخ
حتي انبرهاي آتيش. همه‌چي
هيچ ذوب آهني هم وجود نداره
حالا الآن يه خروار آهن‌پاره دارن
...اگه با خودمون آورده بوديمش
آه-ها قبول شد براي دبيرستان؟
.نمي‌دونم هنوز رفته مدرسه ببينه قبول شده يا نه
!ببخشيد! ببخشيد
!خيلي‌خب. گريه نکن
چي شده؟ - قبول نشده -
براي اينکه قبول نشده نشسته گريه مي‌کنه؟
خودت از کجا مي‌دوني قبول شدي يا نه؟
آقا معلم اومد
چِن يِن قبول نشده داره گريه مي‌کنه
!مامان، قبول شدم - واقعا؟ -
براي دبيرستان ايالتي فنگ‌شان پذيرفته شدم
يه علامت گچي روي ميزم بود
معلم گفت اون يعني قبول شدي
!چقدر عالي
!برو به پدرت بگو
!بابا، قبول شدم
براي دبيرستان ايالتي فنگ‌شان پذيرفته شدم
يه علامت گچي روي ميزم بود
معلم گفت اون يعني قبول شدي
چي؟ کجي؟
معلمش گفته با گچ روي ميز اون‌هايي که
توي آزمون ورودي قبول شدن علامت گذاشته
خوبه! پس بايد حسابي درس بخوني
بله
آه-چو، آه-ها چي شده؟
براي دبيرستان ايالتي فنگ‌شان پذيرفته شده
!آه-ها
!قبول شدي
!آره
بيا اين براي تو
تو خيلي خوبي
آه-چونگ، تو کي جواب امتحانت مياد؟
آخر ماه
آه-شيائو با هوش و شانسي که داشت قبول شد
هميشه خيلي خوش‌شانس بود
،وقتي توي شين-چو زندگي مي‌کرديم
يادتونه رفتم تايپه که امتحان دبيرستان دخترهاي اول رو بدم؟
مي‌خواستم خودم تنها سوار قطار شم
ولي آه-شيائو اصرار کرد که باهام بياد
يادتونه اون‌وقت‌ها بستني يخي لوبيا قرمز مي‌فروختن توي قطار؟
جلد قرمز داشت؟
چقدر خوب بود
آه-شيائو هي مي‌گفت يکي مي‌خوام
منم مجبور شدم 50 سنت بدم يکي بخرم
بعد يه گاز هم به من نداد
منم حال نداشتم ازش خواهش کنم
يادمه مامان بهم گفت توي ايستگاه دنبال آه-چن بگردم
وقتي پيداش کردم، گفت که من خيلي دختر قابلي‌ام
تصور اينکه يه دختري براي امتحان دادن يه همچين راه دوري بره
بعدش من رو سوار دوچرخه‌اش کرد بُرد دفتر پدر توي خيابان چونگ-چينگ جنوبي
فرداش، بابا من رو برد براي امتحان
دم مدرسه يهو معلم‌ام رو ديدم
هموني که مي‌گفتي خيلي آدم خوبيه
بعدش، رفتم پيش شين-چو، منتظر جواب
بابا از تايپه برگشت
اون روز رفتم بيرون براي استقبالش
من رو که ديد هي مي‌خنديد، ولي هيچي نمي‌گفت
:منم ازش پرسيدم
"قبول شدم؟"
:بابا گفت
"!آره. قبول شدي"
بعد حس مفتخر بودن بهش دست داد
داشت مي‌گفت دخترِ کي قبول نشده... دختر کي رد شده
بعدا بهم گفت توي ليست کلي 41 ام بودم
!نمره‌ي رياضي‌م 100 بود
!چه حيف
نمي‌تونستم برم تايپه براي دبيرستان دخترهاي اول
...چقدر خوب ميشد اگه مي‌تونستم برم
!آه-ها
مامان‌بزرگ مي‌خواد برت‌گردونه مِين‌لند، خب؟
!يالا
راه بزرگ رو برو
،يه‌کم که بري، از کنار يه خاکريز رد ميشي
بعد مي‌رسي به پل مِکونگ
،يه‌کم جاده رو ميري جلوتر
و مي‌رسي به روستامون، وانيشا
براي چي برگرديم مين‌لند؟
!احمق
مامان‌بزرگ داره مي‌بردت معبد اجدادي
!که به اجدادمون اداي احترام کني
...خانم پير
ميشه بهم بگين پل مکونگ از کدوم وره؟
!پل مکونگ
چي ميگه؟ چي مي‌خواد؟
نمي‌فهمم چي داره ميگه
چيه؟ - نمي‌دوني؟ -
!پل مکونگ! توي ايالت مِي
پل مکونگ؟
ميگه "پل"؟ کدوم پل؟
نمي‌دوني؟
تو مي‌فهمي؟ - نمي‌دونم -
تو نمي‌فهمي، من چجوري بفهمم؟
!مامان‌بزرگ، گوآوا
بيا چندتا ورداريم
تو امتحان کن
نه اينقدر بالا
دوباره بنداز
هويي‌لان، برق رفت؟
!آره
چندتا شمع بيار
!مامان
!بابا
!بابا! بابا
!مامان، بدو - چي شده؟ -
فِن-مينگ
!مامان، دکتر اومده
.متاسفم کاري از من بر نمياد
!فن-مينگ
،آه-چونگ پسرها رو بيار که دست پدر رو بگيرن
روزي روزگاري، يه مردي درگذشت
،خانواده‌اش که مراقب جنازه‌اش بودن
يه گربه‌ اومد تو
و از روي بدن مُرده پريد
مُرده بلند شد
،همينه که وقتي مراقب بدن مرده هستين هيچ‌وقت نبايد بذارين گربه بياد تو
:کاپيتان ارتش ما يه‌بار گفت
...وقتي مشغول مبارزه با ژاپني‌ها بودن
چي؟
وقتي مشغول مبارزه با ژاپني‌ها بودن
آدم‌هاي زيادي کشته شدن
يه روز، يه مردي توي ارتش مُرد
،جنازه‌‌ي اون هم بلند شد بعد اينکه گربه از روش پريد
جنازه حتي افتاده بود دنبال مردم - دنبال مردم؟ -
هرکسي رو مي‌ديد بغل مي‌کرد
يکي که از اين چيزها سر درمي‌آورد يه چيزي داد بهش که بغل کنه
اون چيزه رو که بغل کرد دراز کشيد
نمي‌دونم چرا
بعضي‌ها ميگن شايد گربه‌‌ها يه‌جور الکتريسيته دارن
يين
شايد يين باشه
عجيبه
از اين چيزهاي عجيب زياد هست
آه-چو، برو حمومت رو بکن
حموم کردم
پس آه-شيائو، تو برو
!فن-مينگ
چيه؟ - داره خربازي درمياره -
گفت يه دستفروش خيابونيه خيلي درنمياره
بي‌خيال، بيزنس‌اش خوبه
!چيکار کنيم؟ بياين خفت‌اش کنيم
!آره! خفت‌اش کنيم
!آره
!وقتي داره ميره، خفت‌اش مي‌کنيم
بياين اينجوري کنيم
آه-شويي، برو اون‌ور با آه-هو - !باشه -
لي-گو، برو ته جاده
بده اوني که عکس داره رو ببينم
.دارم ميرم خونه امروز ديگه تمومه
!آه-شيو، خاک بر سرت
يه موتورسيکلت هم بلد نيستي وايسوني؟
چاقي‌ت پس به چه درد مي‌خوره؟
!وايسادي اونجا چه غلطي کني؟ بيا بريم
!بيا بريم
!ممنون
ممنون! اون دفعه که از پشت‌بوم افتاد
طول پاهاش با هم فرق مي‌کرد
نمي‌دونستم چي کار کنم
داشتم مي‌فرستادمش به محله‌ي رزمي چيني
خوشبختانه شما رو ديدم
وگرنه، بچه خيلي زجر مي‌کشيد
برادرش اومد خونه
آه-شيائو، بيا
ايشون آقاي ليو هستن
حال شما؟
هوئيلان، آقاي ليو دارن ميرن
خداحافظ
مواظب باشين
خداحافظ
اول بايد بشوري‌ش
،اگه حتي خوشت نمياد لازم نيست اينجوري رفتار کني
درهرصورت، من به فنگ‌مِي نامه دادم و قرار شد که بهش محل نذاريم
،توي کتاب مقدس نوشته
،همه‌ي مردهايي که ازدواج نکردن حق دارن که از دخترها خواستگاري کنن
مامان، يکي اينجاست
آقاي ليو
مامان‌بزرگ - زير درخت بلند ديدمش -
گمشده
آوردمش خونه
پول ريکشاو رو هم دادم
ممنون
گوآوا
بله. مال کلاس پنجه
ببين، ورق‌هاي ريز تقلب‌اش رو چسبونده اينجا
ببين چقدر مرتب درست کرده
فکر کن چقدر وقت صرف يه همچين کاري کرده
اون‌ وقت رو اگه ميشد مي‌ذاشتي براي درس خوندن
بيشتر تاريخ، جغرافي مي‌خوندي قشنگ‌تر نبود؟
تو احمق نيستي
چطور همچين کار احمقانه‌اي کردي؟
فکر مي‌کنه خيلي زرنگه، بخاطر اينه
!ول کن! بدش به من
!هيچي نيست
فکر کردي خيلي گنده‌اي، ها؟
چرا کتکش زدي؟
شنيدم مال کوهستان سرخي - کوهستان سرخ چيه؟ -
جواب ميدي؟ تلافي مي‌کني؟
آخرين بار خودش بود؟ - آره -
فکر کردي خيلي گنده‌اي
فکر کردي مي‌توني براش قلدري کني؟
اون يکي کجا زندگي مي‌کنه؟
چيکار مي‌کنين؟
کي؟ هوآنگ چين-شوئي
چيکار مي‌کنين؟
روز بخير، آقا
مامان‌بزرگ
چيکار مي‌کني؟
دارم پول‌هاي نقره‌ام رو مي‌شمارم
پول‌ نقره مي‌شماري؟
براي چي پول‌هاي نقره‌ات رو مي‌شماري؟
که توي بهشت ازشون استفاده کنم
"که توي بهشت ازشون استفاده کنم"
!مامان‌بزرگ، بيا مي‌خواهيم عکس بگيريم
،من خيلي پيرم عکس ديگه مي‌خوام چيکار؟ همينجوري خوبه
.بيا! يادگاريه !بيا
بذارش زمين
بيا چندتا عکس بگيريم، خب؟ - باشه -
!آه-شيائو بيا عکس بگيريم
ممنون
آه-شيائو، بيا بيرون عکس بگيريم
مامان‌بزرگ، بايد اون‌طرف رو نگاه کني
برو يه صندلي بيار
يکي ديگه
!بذارش کنار
!بذار سر جاش
هي بچه‌زرنگ! مي‌دوني امروز چه روزيه؟
!بذارش سر جاش - چيکار مي‌کني؟ -
زودباش
بذارش سر جاش
بيا اينجا
...چطور جرات مي‌کني
گمشو بيرون
!وايسا اينجا! صاف وايسا
!وايسا اينجا
!گوش کن
هيچ مي‌دوني امروز روز تشييع جنازه‌ي معاون رئيس‌جمهور چن‌ه؟
مي‌دونستي؟
!بچه‌زرنگ! بگيريدش! بگيريدش
!برگرد
!بچه‌زرنگ! لعنتي
!برگرد
!جرات داري برگرد
...آقاي لي
برادرت بايد اخراج ميشد
اما، باتوجه به اينکه ،الآن توي سال ارشدشه
تصميم گرفتيم دو عدم‌لياقتِ جدي و يک حبس بهش بديم
اون هنوز جوونه
بهش فرصتي مي‌ديم که از نو شروع کنه
مشکل اينجاست که ،سردبير کلاسش، آقاي تائو
اون رو توي کلاسش نمي‌خواد
بعد از کلي بحث، تصميم گرفتيم که منتقلش کنيم به يه کلاس ديگه
هرکاري شما بگيد مي‌کنيم، آقاي چن
لطفا بخاطر ما مراقبش باشين
...نمي‌تونم، نمي‌تونم
نمي‌تونم زندگي کنم
زندگي بي تو سياهه
برگرد لطفا
حالا کجايي؟
اي عشق من
...نمي‌تونم، نمي‌تونم
نمي‌تونم زندگي کنم
زندگي بي تو سياهه
مادرم اين تيکه يشم رو از درياهاي جنوب با خودش آورد
...اين حلقه
پدرم از شانگهاي خريد براي تولد 17 سالگي‌ام
چان‌يينگ خيلي لاغره
نذار تا ديروقت بيدار بمونه
سلامتي مهم‌ترين چيزه
بقيه‌ي چيزها الکيه
وقتي من با پدرت ازدواج کردم
نمي‌دونم وضع سلامت‌اش خوب نيست
بيست سال زن و شوهر بوديم
بيست سال بهش خدمت کردم
!آه-شيائو، بس کن
!صدات افتضاحه
،وقتي معلم بودم
يه همکار داشتم
خيلي با هم جور بوديم
ولي جرات نمي‌کردم به پدر مادرم بگم
چقدر احمق بودم
بابا مي‌دونست؟
بابات خيلي آدم جدي‌اي بود
مي‌اومد خونه مي‌نشست به کتاب خوندن
خيلي بي‌صدا
،اوايل که زنش شده بودم
بهم گفت بيا انگليسي بخون
و اگه مشکلي داشتي از من بپرس
،اون زمان که تازه عروس داماد بوديم
پدربزرگت بي‌کار بود
خانواده‌ي پدرت پولي نداشتن
براي همين يه عروسي مسافرتي گرفتيم
.حتي تختخواب نداشتيم خيلي توي مضيقه بوديم
،وقتي برگشتيم ايالت مِي توي تختخواب مامان‌بزرگ خوابيديم
نصفه‌شب حشره‌ها نيشم زدن
فرداش، آب داغ بردم حشره‌ها رو کشتم
به پدرت گفتم
خيلي عصباني شد
گفت: "ما مثل خانواده‌ي شما "پولدار نيستيم
،حاملگي اولم تو رو که زاييدم
نذاشتيم مامان‌بزرگ بفهمه
،حاملگي دوم براي زايمان رفتم خونه
آه‌چين رو زاييدم
مامان‌بزرگت رو با يه من عسل نميشد خورد
مي‌گفت من همه‌ش دختر مي‌زام
کمکم نمي‌کرد کهنه‌ها رو بشورم
روز سوم ماه بهبودم
رفتم دم درياچه کهنه‌ها رو بشورم
اشک‌هام مي‌ريخت توي درياچه
شنيدم مردم ميگن
يه پسربچه هست که مي‌تونم به فرزندي قبول کنم
آه-چينگ-گو رو مي‌گفتن
آه-چينگ-گو و آه‌چين رو با هم شير دادم
شيرم به دوتاشون نمي‌رسيد
،براي همين به آه‌چين نمي‌دادم مي‌ذاشتم آه-چينگ به‌اندازه بخوره
يادم مياد
:آه‌چين صدا ميزد
"مامان، شير"
پشت پشه‌بند قايم مي‌شدم جرات نداشتم صدام درآد
يه روز
مامان‌بزرگ آه‌چين رو برد معبد اجدادي بازي کنه
از اين نذري‌هاي غيربهداشتي خورد
شب استفراغ کرد و اسهال شد
،مي‌خواستم ببرمش ايالت مي ولي خيلي دور بود
از مغازه‌ي محل يه داروهايي خريدم
اسهال‌اش بند اومد
اما نصفه‌شب معده‌اش سفت شد
فرداش
مُرد
!آه-شيائو
برو يه‌کم سويا سس بخر
،آه-شيائو
اين رو مي‌بيني روي زبونم؟
مثل يه تيکه گوشته
مامان، چي شده؟
چرا خوابت نمي‌بره؟
پاشدم برم دستشويي
برو بخواب
دارم نامه مي‌نويسم براي خواهرت
امروز رفتم بيمارستان
دکتر گفت بايد نمونه‌گيري کنه
ممکنه... سرطان حنجره باشه
کسي توي خونه آشپزي نمي‌کنه
اگه هيچکي حواسش به مامان‌بزرگ نباشه، گم ميشه
،آه-چونگ توي شيائوکانگ تدريس مي‌کنه نمي‌تونه برگرده
حس ناامني مي‌کنم
آه-شيائو از پس کارهاش برمياد
...آشپزي، شستن لباس‌ها
حتي بلده با چرخ خياطي کار کنه
فقط کافيه غذاي فرداش رو آماده کنه بذاره توي ظرف نهار. همين
از عمه وانگ اون‌طرف خيابون هم مي‌خواهيم مواظب مامان‌بزرگ باشه
چهارشنبه‌ها، شنبه‌ها و يکشنبه‌ها من کلاس ندارم
مي‌تونم بيام خونه
تازه، امکانات بيمارستان توي تايپه خيلي بهتره
دکترهاي بيشتري هم دارن
آه-شيائو، آتيش آماده‌ست
دستشويي چرا بوي شير ميده؟
از آه-چو بپرس
،همه‌ي روز شير مي‌خوره اَن‌ش هم شيري ميشه ديگه
باز داري شير مي‌خوري؟
اين آگهي معاينه‌ي بدني‌ته
رئيس محله آورد
براي چي همه‌ي روز شير مي‌خوري؟
شير خوردن چه اشکالي داره؟
خيلي مقويه
...پروتئين، هموسيدرين، مواد معدني همه‌چي داره
تازه ديگه طراحي نقشه هم نمي‌کنم
"يعني چي، "طراحي نقشه؟
طراحي نقشه، يعني احتلام
اين پيرزن اينجا زندگي مي‌کنه؟
بله
مامان‌بزرگ برگشته
چقدر شد؟
صد - صد؟ -
صد - چرا اينقدر زياد؟ -
صد که زياد نيست
از صبح تا حالا نشسته توي ريکشاوي من
از کائوشيونگ به فنگ‌شان از اين کمتر ميشه
،هي بهم مي‌گفت دور بزن
حتي ازم خواست برش‌گردونم مِين‌لند
صد خيلي زياده
صد زياد نيست
قيمتم معقوله
يه سنت بيشتر دارم نمي‌گيرم
صد زياد نيست
صد خيلي زياده
صدتا بده بهم - صد خيلي زياده -
بده بهم - صد؟ - بله. بده بهم -
ده تا مي‌خواي؟ - نخير، صدتا مي‌خوام - ده تا مي‌خواي؟ - نخير، نمي‌خوام -
چيکار مي‌کني؟
بيا بريم. بريم تو
حالش رو ندارم
بياين جاش بريم سينما - چي داري ميگي؟ -
خودت خواستي بياي، حالا مي‌خواي بري سينما؟
چه مرگته؟
!بيا بريم !بيا بريم تو
حالا که اومدي ديگه، برو تو
خب؟ - هيچي -
يعني چي هيچي؟
کاري نکردم
آه-هو کجاست؟ - اونا هنوز نيومدن بيرون -
خب؟
کاري نکردم
دقيقا چي شد؟ چرا بهم نميگي؟
گفتم کاري نکردم
.خيلي اون تو بودين چي شد؟
!پاکت قرمز! بده ببينمش
پنج دلار
به چي مي‌خندي؟
!پاکت قرمز داره
بده ببينم
پنج دلار
!پاکت قرمز !باکرگي‌ت رو ازدست دادي
!وو سو-مِي آه-ها ديگه باکره نيست
!آه-ها
چيه؟
!الآن ميگم من دوست‌دخترم رو برده بودم سينما
چندتا از اين پسرها پريدن وسط
مي‌دوني کي؟ گربه و دارودسته‌اش
بهشون گفتم دخالت نکنين
!هُلم دادن. هلم دادن
بهشون گفتم من دوست آه-ها ام
،معذرت‌خواهي که نکردن هيچ !کتکم هم زدن
گربه، بيا
براي چي کتک‌اش زدي؟
وقتي کتک‌ات زد، بهش نگفتي برادر کي‌اي؟
من مي‌کشمش کنار
تا رسيديم به هم، بزنيدش خب؟
آه-ها يه‌دقيقه بيا اينجا
براي چي گربه رو کتک زدي؟
دوستم گفت به‌اندازه‌ي من تو رو مي‌شناخته
ولي باز هم کتک خورده
من چجوري تو روي دوستم نگاه کنم؟
،ولي اگه مي‌خواين کتکش بزنين حداقل بايد به من بگين
نمي‌تونستم. حقش بود
خب حالا مي‌خواي من چيکار کنم؟
به خودت مربوطه
...فراموشش کنين... مهم نيست اصلا
دفعه‌ي بعد حل‌اش مي‌کنيم
!مراقب باش
.توي خيابون يه‌دفعه نخورم بهت !حواست باشه
راضي نيستي؟
!آه-مي
مامان‌بزرگ، وقت غذاست
بيا
!در رو باز کن
چي شده؟ - !بدو -
چه خبره؟ - بچه‌هاي دروازه غربي دارن ميان اين‌وري -
شمشير سامورايي خونه‌تون رو وردار بيار
!بي‌حرکت
آه-مي، کسي نيومد دنبال من؟
نه
!آه-مي
!پاشو
!آه-شيائو
يادت رفت ظرف نهارمون رو درست کني، نه؟
ده دلار
!مامان
!مامان، بشين يه‌کم استراحت کن
کيسه‌ها رو بذار اينجا
چمدون رو بذار اونجا بغل کابينت
آه-شيائو، آتيش رو روشن کن
يه‌کم آب بذار جوش بياد
مامان بايد حموم کنه
!آه-شيو
ديروز چيزي شد؟ - نه. ولي شيِن‌بائو رو گرفتن -
خب چي شد؟
پدرش رفت کلانتري ديدنش
هنوز برنگشته
تو کجا ميري؟
.مادرم برگشته دارم ميرم خريد
خوک‌ها نيومدن؟ - نديدمشون -
شنيدم ديشب دم دروازه‌ غربي حسابي جلوي همه رو گرفتن
!آه-شيائو
اين رو براي من ببر تو
باشه
خريدها رو مي‌ذارم اينجا
آه-چونگ نامه نوشته
ميگه خيلي پول خرج مي‌کني
رفته بودي قماربازي؟
نه
قمارباز نشي
وضعيت مامان چطوره؟
دکتر مي‌خواسته کل زبون‌اش رو دربياره
مامان نذاشته
بدون زبون نمي‌تونه حرف بزنه
خب بعد؟
بعد شروع کردن درمان کبالت 60
فايده نداره
الآن که نبايد بري مدرسه، نه؟
تعطيلات قبل امتحان‌هاست
خب پس تقريبا فارغ‌التحصيلي
برنامه‌اي نداري؟
مي‌خوام برم دانشکده‌ي نظامي
استاد نظامي‌مون گفت مي‌تونم بدون امتحان ثبت‌نام کنم
آه-چونگ
توي نامه‌ات گفته بودي مي‌خواي بري معاينه‌ي بدني
کي بايد بري سربازي؟
نتيجه‌ي معاينه‌ي بدني اومده
شدم 39 کيلو
C ميشه طبقه‌بندي
پس امسال مجبور نيستي بري سربازي؟
شايد سال ديگه دوباره معاينه بکنن
شنيدم آدم بايد سه بار معاينه بشه
درخواستت براي انتقال به مدرسه‌ي ابتدايي تسنگ-گونگ چي شد؟
کسي نيست که باهاش جابه‌جا بشم
از وقتي که نوزاد بود
آه-چونگ همه‌ش مريض بود
نارس به‌دنيا اومد
اون موقع من درس مي‌دادم
بعد از اينکه مي‌اومدم خونه بايد غذا مي‌پختم و آب رو پُر مي‌کردم
فرق مي‌کرد با وقتي که آه-شيائو رو داشتم
اون‌موقع بيشتر پول داشتيم
شير هم داشتيم بخوريم
اون دفعه که پدرت رفت گوآنگ‌ژو
کول‌اش کرد تا دم در
گفت صورتش خيلي گرد بود
خيلي شبيه پدربزرگت
!آه-شيائو برو چندتا دستمال بيار
آه-ها
!آه-ها
!آه-ها، زودباش آه-چونگ ناکار شده
همين الآن جلوي تئاتر
بدو! جلوي تئاتر
امروز نمي‌تونم
مامانم مريضه. چجوري بيام؟
خب پس شمشير سامورايي‌ت رو بده من !بدو
!چه سعادتي
!چه آسايشي
ديگر نه اشکي نه بار مسئوليتي
قدم بگذار به آزادي به عيش تابناک
آرام بگير در آغوش عيسي مسيح
براي هميشه بازگرد به‌سوي پروردگار
!بيارام نزد پروردگار !بيارام نزد پروردگار
!چه سعادتي !چه آسايشي
ديگر نه اشکي نه بار مسئوليتي
قدم بگذار به آزادي به عيش تابناک
آرام بگير در آغوش عيسي مسيح
براي هميشه بازگرد به‌سوي پروردگار
وانگ چا-ها 35 تا داد
وو يي-هان 40 تا
30
دايي آ-هو
اين همه‌ مدت نديديمش باز هم 60 تا داده
آه-چونگ
جواهرات مال توان، هروقت ازدواج کردي
اين چيه؟
پول اماني مادره
مادر قرار بود آخرين پول سرمايه‌گذاري مشترک رو برداشت کنه
اما اون خانمي که مسئول تشکيلات اتحاديه‌ست، خانم يه
.سهم مامان رو قرض گرفته اين سند بدهکاريه
همون خانم يه که نزديک دروازه‌ي شمالي زندگي مي‌کنه؟ - آره -
بدون اينکه بگه قرض گرفته
اين اتوبيوگرافي پدره
بابا دراصل برنامه داشته
که فقط سه يا چهار سال توي تايوان بمونه قبل برگشتنش
براي همين اثاثيه‌ي بامبو خريده چون ارزون بوده
موقع رفتن هم مي‌تونسته بندازتشون دور
بعدا مامان مي‌خواسته يه چرخ خياطي بخره
خيلي طول کشيده تا بابا رو راضي کنه
بابا سل داشته
براي همين حوله و چوب‌هاي غذاش رو جدا از مال ما مي‌ذاشت
اون از ما فاصله مي‌گرفت
وقتي سرفه مي‌کرد مي‌رفت کنار
مي‌ترسيده ما هم بگيريم
فکر کنم اينه
!خانم يه
کيه؟
تو شيائو-يِن نيستي؟
بشين
يه چاي بخور
کاري از دست من برمياد؟
مامان‌بزرگ، وقت غذاست
آه-چونگ
امروز رفتم خونه‌ي خانم يه
خونه‌شون از ما هم بدتره
فکر کنم بايد قيد اون پول اماني رو بزنيم
بذار تا وقتي امتحان‌هاي ورودي دانشگاه رو بدي صبر کنيم
اون تابستون
من واقعا امتحان‌هاي ورودي دانشگاه رو دادم
دانشکده‌ي نظامي نرفتم
همه‌ش به‌خاطر حرف‌هاي وو
بعدا، آه-چونگ از شيائو-کَنگ برام نامه داد
گفت يه نامه نوشته به خانوم يه
گفته که لازم نيست پول اماني رو برگردونه
خانوم يه هم جواب داده
خيلي تشکر کرده
و گفته وقتي حقوق بازنشستگي رو بگيره پول ما رو پس ميده
يک سال بعدش مامان‌بزرگ هم از دنيا رفت
من توي امتحان‌هاي ورودي دانشگاه قبول نشدم
وو سو-مِي با خانواده‌ش رفتن کائوشيونگ
مامان‌بزرگ، ماه قبل از مُردن همه‌ش روي حصير تاتامي دراز مي‌کشيد
نمي‌تونست مدفوع‌اش رو کنترل کنه
اون موقع فقط دوتا برادرهام و من خونه بوديم
يه دکتر خبر کرديم ولي گفت که اون ديگه خيلي پيره
،نفهميديم که مُرده
تا روزي که متوجه شديم مورچه‌ها دارن از دست‌هاي مامان‌بزرگ ميرن بالا
خدا مي‌دونه چندوقت بوده
!آه-مي
يه‌کم آب و يه حوله بيار
!بدو
مسئول کفن و دفن رو خبر کرديم بياد براي تميزکاري
وقتي بدن مادربزرگ رو پشت و رو کردن
ديدن که اون طرفش فاسد شده
مسئول کفن و دفن نگاه زشتي بهمون انداخت
"!فرزندان کافر"
حتما توي دلش داشته فحش مي‌داده
،حتي تا همين امروز
هنوز خيلي وقت‌ها به راه برگشت مامان‌بزرگ به مِين‌لند فکر مي‌کنم
شايد من تنها کسي بودم که توي اون جاده همراهش رفتم
اون بعدازظهري رو به‌ياد ميارم که يه‌عالمه گوآوا چيديم ترجمه: کسري کرباسي www.facebook.com/kasra.karbasi