Sakin sakin akan şu nehre bakarsınız.
Rüzgârda hışırdayan...
...yaprağı fark edersiniz.
Kuşları duyarsınız.
Ağaç kurbağalarını duyarsınız.
Uzaktan bir inek sesi gelir.
Çimeni hissedersiniz.
Nehir kıyısındaki çamur hafiften çöker.
Ortalık sessizdir, sakindir...
...derken ansızın...
...içinizde bir dalgalanma olur...
...derin bir nefes alırsınız ve şöyle dersiniz:
"Bunu unutmuşum."
Bu, uzaydan çekilen ve hepimizin ilk gördüğü...
...Yerkürenin fotoğrafı.
1968'de Noel günü...
...Apollo 8'in görevi sırasında çekildi.
Bugüne göre daha rahat sınırlar.
Ama o incecik atmosfer kabuğunu kirlilikle dolduruyoruz.
Bayanlar, baylar, Al Gore.
Ben Al Gore.
Bir zamanlar ABD'nin müstakbel başkanıydım.
Ben bunda komik bir şey göremiyorum.
Uzun zamandır bunu anlatmaya çalışıyorum...
...bunu anlatmayı başaramadığımı düşünüyorum.
Uzun zamandır politikanın içindeyim. Verdiğim hizmetten gurur duyuyorum.
Şaka yapıyor olmalısın. Bu ulusal bir felaket.
Ülkedeki bütün Greyhound otobüsleri sıraya sokulup...
...bir an önce (bip) New Orleans'a yola çıkarılsın.
Küçük düşünüyorlar, dostum...
...bu ise çok, çok, çok önemli bir olay!
Şu anda neye ihtiyacınız var?
Her iki partide de...
New Orleans Belediye Başkanı C. RAY NAGIN'den seçmeler
...bu konuya uzak duran bir sürü...
...iyi yürekli politikacı var...
...çünkü, bu durumu anlar ve kabul ederlerse...
...önemli değişiklikler yapmak kaçınılmaz bir...
...ahlaki zorunluluk olur.
Bu ülkenin tarihindeki en büyük krizi çözelim.
İnilecek noktalar aradılar. Ayın karanlık yüzüne gittiklerinde...
...telsiz bağlantıları kesildi.
Kaçınılmaz olarak gerilim yaşadılar.
Ardından, telsiz bağlantısı yeniden kuruldu...
...başlarını kaldırıp...
...bu fotoğrafı çektiler ve "Yerkürenin Doğuşu" olarak tanındı.
Bu fotoğraf...
...insanoğlunun bilincine işledi.
Dramatik değişimlere neden oldu.
Bu fotoğraf çekildikten 18 ay sonra...
...çağdaş çevre hareketi başladı.
Sonraki fotoğraf, sonuncu Apollo görevi...
...Apollo 17 tarafından çekildi.
Bu, 11 Aralık 1972'de çekildi...
...ve tarihte en çok yayımlanan fotoğraftır.
Bu, güneşin uzay aracının tam arkasındayken...
...Yerküre'nin tamamen aydınlandığı ve kısmen karanlıkta çıkmadığı...
...Yerküre'nin uzaydan çekilen tek fotoğrafıdır.
Göstereceğim bir sonraki görüntü, neredeyse hiç görülmedi.
Güneş sistemini keşfe çıkan Galileo adında...
...bir uzay aracı tarafından çekildi.
Yerküre'nin yerçekiminden ayrılırken kameralarını çevirip fotoğrafı...
...Yerküre'nin bir günlük kendi ekseninde dönme aralığında çekti.
Burada 24 saniyeye sıkıştırılmış durumda.
Çok güzel, değil mi?
Bu ise bir bakıma sihirli bir görüntüdür.
Arkadaşım Tom Van Sant tarafından yapıldı.
3 yıl boyunca 3 bin ayrı uydu fotoğrafı çekip...
...bunları dijital olarak birbirine ekledi.
Yerküre yüzeyinin bulutsuz olarak her santimetre karesini gösterecek...
...görünümlerini seçti.
Kara parçası tam olarak gösterilmektedir.
Tümü yayıldığında simgesel bir görüntüye dönüşüyor.
Size iki öğretmenimle ilgili bir hikâye anlatacağım.
Birini pek sevmezdim, diğeri ise benim için bir kahramandı.
İlkokuldaki coğrafya öğretmenim tahtanın önüne...
...bir dünya haritası asarak ders verirdi.
Altıncı sınıfta bir sınıf arkadaşım parmak kaldırıp...
...Güney Amerika'nın doğu sahilini gösterdi...
...sonra Afrika'nın batı sahilini gösterdi ve sordu...
..."Bunlar eskiden birleşik miydi?"
Öğretmen...
"Tabii ki, hayır. Bu duyduğum en saçma şey," dedi.
O öğrenci ileride bir uyuşturucu bağımlısı ve başarısız biri oldu.
O öğretmen ise Başkanın...
...şimdiki Bilim Danışmanı oldu.
Biliyor musunuz, öğretmen aslında o dönemki...
...bilimsel kurumun düşüncesini yansıtıyordu:
Kıtalar o kadar büyük ki, asla hareket edemezler.
Oysa, bildiğimiz üzere, gerçekten de hareket ettiler.
Birbirlerinden uzaklaştılar.
Bir zamanlar gerçekten de birleşiktiler.
Ama bu varsayım bir sorundu.
Çünkü, şu yaygın bilgeliği yansıtıyordu:
"Başımızı derde sokan bilmediğimiz şeyler değildir.
Aslında yanlış bildiğimiz şeylerin, kesin doğru olduğunu sanmamızdır."
Mark Twain
İnanmayabilirsiniz ama...
...bu gerçekten çok önemli bir sözdür...
...çünkü, pek çok insan küresel ısınma konusunda da...
... benzer bir varsayıma sahiptir.
O varsayım ise şudur: Yerküre o kadar büyük ki...
...Yerküre çevresinde kalıcı bir zararlı etki oluşması...
...mümkün değil.
Bu, bir zamanlar doğru olmuş olabilir, ama artık değil.
Artık doğru olmamasının nedeni ise...
...Yerkürenin ekolojik sisteminin en savunmasız kısmı...
...atmosferdir.
Savunmasız, çünkü çok ince.
Dostlarım, Carl Sagan şöyle derdi:
"Üzeri vernikli büyük bir küreniz olsaydı...
...küreye göre üzerindeki verniğin kalınlığı...
...Yerküreye göre...
...Yerkürenin atmosferinin...
...kalınlığı kadardır."
Bileşimini...
...değiştirebileceğimiz kadar ince.
Bu durum ise küresel ısınmayı gündeme getiriyor.
Konuyu iyi bildiğiniz için bunun üzerinde fazla durmayacağım.
Güneş ışınımları Yerküreyi ısıtan...
...ışık dalgaları biçiminde girer.
Ardından soğurulan ve Yerküreyi ısıtan ışınımın bir bölümü...
...uzaya...
...kızılötesi ışınım şeklinde geri yansıtılır.
Geri yansıtılan bu kızılötesi ışınımın bir kısmı...
...bu atmosfer katmanı tarafından hapsedilerek atmosferde tutulur.
Bu ise iyi bir şeydir, çünkü Yerkürenin sıcaklığını...
...belirli bir derecede...
...göreceli sabit ve yaşanabilir bir seviyede tutar.
Sorun şu ki, bu ince atmosfer tabakası oradaki...
...küresel ısınma kirliliğinden dolayı gitgide kalınlaşmaktadır.
Bu da atmosferin tabakasını kalınlaştırıyor.
Geri yansıtılan kızılötesi ışınımlar daha çok hapsoluyor.
Böylece, tüm dünyada atmosfer daha çok ısınıyor. İşte bu, küresel ısınma.
İşte, geleneksel açıklama böyle.
Bence şu daha iyi bir açıklama:
Küresel Isınma. Ya da: Kimse Sıcak Sevmez!
Dondurmanın neden eriyip gittiğini merak ediyorsundur.
Bunun sorumlusu yabancılar değil, Susie...
...küresel ısınma.
- Küresel yalpalama mı? - Tabii, öyle.
Bu Bay Güneş Işını.
Ta uzaydan Yerküreyi ziyarete gelir.
Selam, Yerküre, gününü aydınlatmak için şöyle bir uğramak istedim.
Artık gitmem gerek.
O kadar kolay değil, Güneş Işını.
Bizler sera gazlarıyız. Hiçbir yere gidemezsin.
Canım acıyor.
Çok geçmeden Yeryüzü güneş ışınlarıyla dolup taşarken...
...çürüyen cesetleri atmosferimizi ısıtır.
Sera gazlarından nasıl kurtuluruz?
Şans eseri, en yakışıklı politikacılarımız...
...küresel ısınmaya karşı ucuz bir son dakikada çaresi buldular.
2063 yılından bu yana...
...ara sıra okyanusa dev bir buz parçası bırakırız.
Tıpkı babamın her sabah içkisine bir parça buz atması gibi...
...ama sonra hepten öfkeleniyor.
Tabii, bu sırada sera gazları artmaya devam ettiğinden...
...her seferinde biraz daha fazla buz atmak gerekiyor.
Böylece, sorun kökünden çözülmüş olur.
- Ama... - Sorun kökünden çözülmüş olur!
SON
Bu konuya ilgi duymama neden olan...
...görüntü budur.
Üniversite öğrencisiyken görmüştüm.
Yerkürenin atmosferindeki...
...karbondioksit miktarını ölçmeyi ilk teklif eden kişi olan...
...Roger Revelle öğretmenimdi.
Gidişatı daha ilk günden...
...daha ilk birkaç yıllık veriyi...
...elde ettiğinde anladı.
Bunun ne anlama geldiğini...
...gelecekte ne olacağını sezinledi.
1957'de deneyi tasarladılar.
Oldukça inançlı ve onlarca yıl boyunca...
...hatasız ölçümler yapan...
...Charles David Keeling'le çalıştı.
Her gün iklim balonlarını yukarıya göndermeye başladılar.
En ıssız bölge olduğu için bu işlemi...
...Pasifik'in ortasında yapmaya karar verdiler.
Sert tutumlu bir bilim adamıydı.
İlgili verileri sürekli paylaştı.
Benim için harika bir dönemdi...
...çünkü pek çok genç gibi...
...entelektüel bir tartışmanın içinde yer alıyordum.
Hayal bile edemeyeceğim...
...çılgınca fikirlerle karşılaştım.
Birkaç yıl sonra...
...ölçümlerinin sonuçlarını sınıfla paylaştı.
Benim için ürkütücüydü.
Kendisi de ürkmüştü...
...ve bunun ne anlama geldiğini...
...sınıfa açıkça anlattı.
Ben de anlattıklarını sünger gibi emdim.
O, uygarlığımızdaki büyük değişimler ile...
...gezegenin tamamının atmosferinde...
...görünen bu örüntü arasındaki...
...bağlantıyı buldu.
Ardından da bir düzenleme yapmazsak...
...bu durumun gelecekte nereye varacağını tasarladı.
Gün gibi ortadaydı.
Sonraki yedinci, sekizinci, dokuzuncu yılda...
...gelişmekte olan örüntü görünüyordu.
"Değerler niye yıl içinde...
...bir yükselip bir düşüyor?" diye sordum.
"Yeryüzünün kara parçasına bakarsan, çok azı...
...ekvatorun güneyinde yer alır." dedi.
Büyük bir bölümü ekvatorun kuzeyindedir...
...ve bitki örtüsünün de büyük bölümü ekvatorun kuzeyindedir.
Bu yüzden, kuzey yarımküre ilkbaharda ve yazın olduğu gibi...
...güneşe doğru yattığında...
...yapraklar çıkıp karbondioksit soluyorlar...
...ve atmosferdeki miktar azalıyor.
Ama kuzey yarımküre sonbahar ve kışın oldu gibi...
...tam tersi tarafa yattığında...
...yapraklar düşer ve karbondioksit bırakır...
...ve atmosferdeki miktar yeniden artar.
Sanki Yeryüzü yılda bir kez...
...nefes alıp nefes verir gibidir.
Karbondioksit miktarını 1958'de ölçmeye başladık.
Sınıfımıza...
...60'lı yılların ortalarında bu görüntüyü gösterdiğinde...
...miktarın giderek arttığı belliydi.
Ona o kadar saygı duyup öyle çok şey öğrendim ki, ilgim devam etti.
1970'lerin ortasında Kongreye girdiğimde...
...küresel ısınma hakkında ilk açıklamaların yapılmasını sağladım.
Profesörümden olayın en önemli tanığı olmasını istedim.
Bu, büyük etki yaratarak...
...soruna çözüm aramamızı sağlar sandım. Ama öyle olmadı.
Bu açıklamaları devam ettirdim ve 1984'te Senato'ya girdiğimde...
...bilim kurullarıyla...
...konuyu derinlemesine tartıştım.
Bu konuda bir kitap yazıp 1988'de başkanlığa aday oldum...
...kısmen konuya dikkat çekmek için.
1992'de ise Beyaz Saray'a girdim. Çözüm yaratmak için bir tür...
...karbon vergisi ve başka önlemler aldık.
ABD'de tartışma yaratan anlaşmayı yapmak için...
...1997'de Kyoto'ya gittik.
2000'de...
...muhalifim CO2 konusunda düzenleme yapmayı taahhüt etti...
...ama taahhüdünü yerine getirmedi.
Ama asıl önemli olan...
...bu süre boyunca...
...benim onca yıldır gördüklerimi görebilirsiniz.
Karbondioksit miktarı gittikçe artıyor. Hem de merhametsizce.
Ve artık gerçek dünyadaki etkisini görmeye başladık.
Bu, en az 30 yıl önceki Kilimanjaro Dağı.
Bu da daha yeni bir fotoğrafı.
Bir arkadaşım Kilimanjaro'dan yeni döndü...
...birkaç ay önce çektiği fotoğrafla.
Başka bir arkadaşım, Lonnie Thompson, buzulları inceliyor.
Bu fotoğrafta Lonnie, heybetli buzuldan geriye kalan kısımla.
On yıla kadar "Kilimanjaro'nun Karları" diye bir şey kalmayacak.
Bu da Glacier Ulusal Parkı'nda olup bitenler.
1998'de kızlarımdan biriyle bunun tepesine tırmanmıştım.
15 yıl sonra burasının adı "Önceden Glacier Diye Bilinen Park" olacak.
Bu da, Columbia Buzulu'na yıl be yıl olanlar.
Her yıl biraz daha küçülüyor.
Çok yazık, çünkü bu buzullar o kadar güzel ki.
Onları görmeye gidenler ise...
...son zamanlarda şunu görüyorlar:
Himalayalar'da ciddi bir sorun var...
...çünkü dünyadaki insanların %40'ı içme sularını...
...yarısından fazlasını buzullardan eriyen suların beslediği...
...nehirlerden ve su kaynaklarından...
...elde ediyor.
Ve bu asrın ikinci yarısında, Yeryüzündeki o %40'lık bölüm...
...buzulların erimesinden dolayı...
...ciddi bir su sıkıntısı yaşayacak.
İtalya. İtalya Alpleri.
Aynı yerin yeni bir fotoğrafı.
İsviçre'den eski bir kartpostal.
Tüm Alpler'de aynı hikâye hüküm sürüyor.
Güney Amerika da aynı.
Burası 15 yıl önceki Peru.
Ve bugün aynı buzulun durumu.
20 yıl önce Arjantin. Ve bugün aynı buzulun durumu.
Güney Amerika'nın ucundaki 75 yıl önceki Patagonya.
Bu uçsuz bucaksız buz alan artık yok.
Buradan çıkartılacak mesaj şudur:
Bu dünya çapında olan bir şey.
Buzun ise bize anlatacakları var.
Arkadaşım Lonnie Thompson buz örnekleri çıkarıyor.
Derinlere kadar iniyor...
...ve oradan buz örnekleri çıkarıyor ve buza bakıp...
...onu inceliyorlar.
Kar yere düşerken atmosferden küçük baloncukları hapseder.
O karın yağdığı yıl...
...atmosferde ne kadar CO2 olduğunu ölçebiliyorlar.
Bence daha da ilginç olanı...
...oksijenin farklı izotoplarını ölçüp...
...hatasız bir termometre sayesinde...
...o baloncuğu hapseden karın yağdığı o yıl...
...havanın kaç derece olduğunu söyleyebiliyorlar.
Antarktika'da bu tip buz örnekleri gördüm.
Adamın biri bakıp dedi ki:
"Burası, ABD Kongresi Temiz Hava Yasası'nı çıkardıktan sonra olmuş."
Buna inanamıyordum...
...ama fark çıplak gözle bile görünüyor.
Yasanın çıkarılmasından birkaç yıl sonra...
...etkisi açıkça görülüyor.
Yılları geriye dönük sayabiliyorlar...
...tıpkı bir ormancının ağaç halkalarını okuduğu gibi.
Yıllık katmanlar buzun eriyip donmasından ayrıştırılıyor.
Böylece, dağlardaki buzullardan bin yıl geriye dönebiliyorlar.
O yılki dereceyi belirten bir termometre geliştirdiler.
Mavi soğuğu, kırmızı ise sıcağı temsil ediyor.
Bunu göstermemin birkaç nedeni var.
Birincisi, sözde şüpheciler şunu söyleyebiliyorlar:
"Bu olanlar dönemsel bir fenomendir.
Ortaçağ döneminde de bir ısınma yaşandı."
Doğru, vardı. İşte şurada.
Aynı şey iki kez daha yaşandı...
...ama şimdikiyle karşılaştırıldığında...
...şimdiki bambaşka bir şey.
Bin yıllık sıcaklığa bakar...
...ve bunu bin yıllık CO2 ile karşılaştırırsanız...
...aradaki bağı açıkça görebilirsiniz.
Dağ buzullarındaki bin yıllık CO2...
...bir kanıt.
Ama Antarktika'da 650 bin yıl geçmişe dönebiliyorlar.
Sırası gelmişken, şu anda bu görüntü ilk kez...
...küçük bir grup bilim adamının dışında bir gruba gösteriliyor.
Bu, içinde bulunduğumuz çağ...
...ve bu da son buz devri.
Sonra CO2 düzeyi artar. Şimdi 650 bin yıl geriye dönüyoruz.
Bu, iki buz devri arasındaki ısınma dönemidir.
Bu da geçmişteki ikinci ve üçüncü buz devri.
Dördüncü, beşinci, altıncı...
...ve yedinci buz devri.
En önemlisi:
Bu 650 bin yıl boyunca...
...CO2 düzeyi hiçbir zaman 300 ppm'nin...
...üzerine çıkmamıştı.
Dediğim gibi, bilim adamları sıcaklığı da ölçebiliyor.
Bu da Yerküremizdeki geçmiş sıcaklıklar.
Burada açıkça beliren şeylerden biri...
En iyisi şöyle anlatayım: Afrika ve G. Amerika hakkında...
...yorum yapan arkadaşım burada olsaydı...
..."Onlar eskiden birleşik miydi?" diye sorardı.
"Bu duyduğum en saçma şey."
Ama elbette ki, birleşiklerdi.
Aradaki bağlantı son derece karmaşık.
Ama diğerlerinden çok daha güçlü...
...bir bağlantı var:
Karbondioksit arttığında, hava daha çok ısınır...
...çünkü güneşten gelen ısıyı daha çok tutar.
ABD'nin kuzeyinde Cleveland, Detroit, New York gibi...
...modern kentlerin yoğun olduğu üst kısımlarda...
...güzel, sıcak bir gün yaşamak ile başınızın üzerinde...
...bir mil kalınlığında buz olması arasındaki fark budur.
Şimdiki gerçeğe bakarken bunu aklınızdan çıkarmayın.
Şimdiye kadar...
...hiç 300 ppm'yi aşmamış olan karbondioksit...
...ve şu andaki CO2 düzeyi.
Geçmişten bu yana hiç olmadığı kadar...
...yüksek düzeyde.
Biraz sabrederseniz, bu noktanın biraz üstünde durmak istiyorum.
Bu ekip...
...bana bu aygıtı kullanmayı öğretmeye çalıştı.
Kendimi öldürmemeyi başarabilirsem...
Şu anda bu noktada.
Bakın, doğal döngünün ne kadar üzerinde.
Bunu biz yaptık.
Ama bayanlar ve baylar, gelecek 50 yılda...
...aslında 50 yıldan daha kısa bir sürede...
...bu, daha da artacaktır.
Burada bulunan çocuklardan bazıları benim yaşıma geldiğinde...
...50 yıldan daha kısa bir sürede neler olacağını görelim.
"Listeleri alt üst etmek" sözünü duymuşsunuzdur.
50 yıldan daha az bir zamanda, işte burada olacak.
Bu gerçeği ortaya koymada kullanılan...
...hiçbir gerçek, tarih ya da değer ihtilaflı değildir.
Sözde kuşkucular bu gerçeğe bakıp şöyle diyorlar:
"Ne olmuş yani? Bunda bir sorun yok ki."
Olaya...
...yine sıcaklık açısından bakılırsa...
...bu kadar soğuk, başımızın üzerinde bir mil kalınlığında buza yol açarsa...
...bu kadar sıcaklık sizce neye yol açar?
Sonuçta bu, gerçekte siyasi bir mesele değildir...
...daha çok ahlaki bir meseledir.
Bunun olmasına izin verirsek...
...bu hiç de etik olmaz.
Demokratik sistemimize...
...idari özerkliğimize öyle inanıyordum ki...
...hikâyenin tek başına...
...Kongrenin de meseleye ilgi göstereceği...
...gerçek bir dönüşümü zorlayacağını düşünüyordum.
Bu olanlar karşısında korkacaklarını sandım.
Ama korkmadılar.
Verilen mücadeleler...
...gerçekte zafer olmayan zaferler, gerçekte yenilgi olmayan yenilgilerin...
...hepsi de atılmış önemsiz adımların anlamını...
...vurgulamaya yardımcı olur.
Ya da tersine, çok büyük tersliklerin...
...sözde önemini abartır.
3 Nisan 1989'da...
...oğlum ellerimin arasından sıyrılıp...
...arkadaşını sokakta kovalamaya başladı.
Altı yaşındaydı.
Onun yerine bir makine nefes alıp veriyordu.
Büyük ihtimalle, onu kaybedecektik.
Ama sonunda kendi kendine nefes aldı.
Bir ay boyunca hastanede kaldık.
Takvime bakıp...
...geçen zamanın uçup gittiğini söyleyebilirdik.
Oğlum dışında hiçbir şeyin önemi yoktu.
Her şey saçma ve anlamsızdı.
O çok cesur davrandı.
Cesur bir erkek gibi davrandı.
O kaza beni altüst edip...
...beni iyiden iyiye silkeledi.
Dünyada varoluş amacımı değiştirdi.
Yerküredeki zamanımı nasıl geçirmeliydim?
Gayret ederek...
...tüm bunları en ince ayrıntısına kadar öğrenmeye çalıştım.
Antarktika'ya...
Güney ve Kuzey Kutuplarına, Amazon'a gittim.
Bilim adamlarının, konunun pek de iyi anlayamadığım noktalarını...
...iyice anlamama...
...yardım edebileceği her yere gittim.
Benim için değerli olan bir şeyi kaybetme olasılığı sayesinde...
...belki de daha önce sahip olmadığım...
...bir yetenek kazanmış oldum.
Bunu hissettim...
...Yerküreyi gerçekten kaybedebileceğimizi hissettim.
Bize çok doğal gelen bir şey, çocuklarımız için varolmayabilirdi.
Bunlar, İç Savaş'tan beri yapılan...
...atmosferik ısı ölçümleri.
Herhangi bir yıla baktığınızda, sıcaklık düşüyor gibi görünebilir...
...ama genel eğilim son derece açık.
Son yıllarda ise bu eğilim...
...kesintisiz ve şiddeti arttırmıştır.
Hatta, bu atmosferik kayıttaki en sıcak...
...on yıla baktığınızda...
...hepsinin de son 14 yılda gerçekleştiğini göreceksiniz.
En sıcak geçen yıl ise 2005'ti.
Bilim adamlarının daha sık yaşanacağını söylediği...
...sıcaklık dalgalarının neye benzediğini...
...kısmen gördük sayılır.
Birkaç yıl önce, 35 bin kişinin ölümüne neden olan...
...müthiş sıcaklık dalgalarını Avrupa gördü.
Hindistan basında pek yer almadıysa da...
...o yıl sıcaklık...
...50 dereceye kadar çıktı.
Geçtiğimiz yaz, Amerika'nın batısında...
...pek çok şehir tüm zamanların sıcaklık rekorlarını kırarak...
...günlerce 38 derece ve üstü sıcaklıklar gördü.
Batıda 200 şehir ve kasaba tüm zamanların yeni rekorunu belirledi.
Doğuda da aynı şeyi yaşayan birçok şehir oldu.
Yeri gelmişken, New Orleans da bunlardan biriydi.
Dünyanın her yerinde sıcaklıklar artıyor...
...okyanuslarda bile.
Bu, okyanus sıcaklıklarındaki doğal değişim aralığıdır.
Diyorlar ki: "Bu doğal bir şey.
Bazen düşüyor bazen artırıyor."
Bu son 60 yılda beklenen aralıktı.
Ama küresel ısınma üzerine çalışan bilim adamlarının, bu sıcaklık artışını...
...çok önceden tahmin eden bilgisayar modelleri bulunmaktadır.
Şimdi size, yeni açıklanan...
...gerçek okyanus sıcaklıklarını göstereceğim.
Okyanuslar ısındıkça, daha şiddetli fırtınalar yaşanır.
Son birkaç yılda...
...çok büyük kasırgalar gördük.
Bunlardan birkaçı Jeanne, Frances ve Ivan Kasırgalarıydı.
Büyük kasırgalar dizisinin yaşandığı yıl...
...ABD'de tüm zamanların hortum rekorunu da kırdık.
Japonya yine basınımızda fazla yer bulmadıysa da...
...onlar da tüm zamanların tayfun rekorunu kırdılar.
Önceki rekor yılda yediydi.
İşte, 2004 yılında yaşadıkları 10 tayfun.
Fen dersi kitaplarının baştan yazılması gerekiyor.
Güney Atlantik'te kasırga olması imkânsızdır diyorlar.
Ama aynı yıl, Brezilya'yı ilk kez kasırga vurdu.
2005 yazı rekorlar kitabına geçmeli.
İlki Yucatán'ı vuran Emily idi.
Onu özellikle petrol endüstrisine çokça hasar meydana getiren...
...Dennis Kasırgası izledi.
Bu, Dennis Kasırgasının vurduğu, dünyanın en büyük petrol platformu.
Bu platform sürüklenerek Mobile'de köprüye çarptı.
Ve ardından Katrina geldi.
Florida'yı vurduğunda 1. kategori kasırga olduğunu hatırlatayım.
Ama pek çok insan öldü ve milyarlarca dolarlık hasar oluştu.
Peki sonra ne oldu?
New Orleans'ı vurmadan önce...
...sıcak sularda dolaştı.
Deniz sıcaklığı arttıkça...
...rüzgâr hızı artar...
...aynı zamanda nem miktarı artar.
Katrina Kasırgasının Florida üzerinde oluştuğunu...
...sonra da o sıcak sulardan Körfeze girerken...
...o enerjiyi ardına katıp gittikçe daha da güçlendiğini göreceksiniz.
Kasırganın gözüne bakın.
Sonuç o kadar tüyler ürperticiydi ki...
...kelimeler kifayetsiz kalıyor.
Yüreğimi parçalayan telefonlar alıyoruz.
İnsanlar şöyle diyor: "Tavan arasındayım. Daha fazla dayanamayacağım.
Su boynuma kadar ulaştı. Sanırım buraya kadar."
Ve bunlar, bizler şu anda konuşurken gerçekleşiyor.
17. Sokaktaki kanal meselesinin önemini herkese anlattık.
Lütfen, burayı onarın, dedik.
Onarmanın bir yolunu bulun, dedik.
Herkese, belediye başkanına.
Amerika için yeni bir şey.
Tanrı aşkına, nasıl olur da Amerika bunları yaşar?
Kasırgaların şiddetleneceğine dair uyarılar yapıldı.
Bu kasırga vurmadan günler önce...
...önüne çıkanı yıkacağına...
...sonuçta yol açtığı hasara neden olabileceğine dair uyarılar yapıldı.
Toplum olarak karar vermemiz gereken şey...
...dünyanın önde gelen bilim adamlarının uyarılarına...
...nasıl tepki vermemiz gerektiği.
1930'larda farklı bir kasırga yaşandı.
Avrupa kıtasında korkunç, benzeri görülmemiş bir kasırga.
Winston Churchill İngiliz halkını, bunun daha önce yaşanmış...
...hiçbir şeye benzemeyeceği ve buna hazırlıklı olmaları...
...gerektiği konusunda uyardı.
Çoğu insan buna inanmak istemedi.
Yaşanan kararsızlık karşısında...
...Churchill'in sabrı tükendi ve...
"Erteleme, yetersiz önlem alma, geçici ve...
...kısa dönemli hareketler çağı son bulacak." dedi.
"Bunlar yerine...
...sonuç elde edeceğimiz bir döneme giriyoruz."
Geçmiş nesiller ve yüzyıllarda hata yapmak...
...üstesinden gelebileceğimiz sonuçlara yol açardı.
Artık o lükse sahip değiliz.
Her ne kadar böyle olmasını istemediysek de...
...durum bu.
Al Gore, ülke çapında en çok oyu alan kişi...
...ama Florida eyaletinde seçimi kazanan Beyaz Saray'a girer.
Al Gore'un Florida'da kazandığını sanıyoruz.
Florida seçimlerde çekimser kaldı.
ABD George Bush'u başkan seçti.
Florida Bush dedi. Bush başkan.
Sabaha karşı saat 2.18 itibariyle, tahminlerimize göre...
Pekâlâ, Florida'da kimin kazandığı resmen belli oldu.
Mahkemenin kararına karşı çıksam da...
...kabul ediyorum.
Kesin sonucu kabul ediyorum.
Ben, George Walker Bush...
...Başkanlık görevimi layıkıyla yerine getireceğime ant içerim.
Büyük bir düş kırıklığı oldu...
...ama bu durumda ne yaparsınız?
Olabildiğince çabuk kabullenmeye çalışırsınız.
Bu durum...
...onca yıl peşine düştüğüm...
...göreve odaklanmamı sağladı...
...ve yeniden sunum yapmaya başladım.
Küresel ısınmanın fark edilmeyen etkisi...
...yağış miktarını arttırmasıdır...
...ama daha çok bir kerede ve güçlü fırtınalar hâlinde.
Çünkü, okyanusların buharlaşmasıyla atmosferdeki nem artar.
Fırtına sağanağı tetiklediğinde, bol miktarda yağış olur.
Sigorta endüstrisi bu durumun farkına varmış.
Tazmin ettikleri zarar miktarı artıyor.
Burada şiddetli hava olaylarında gerçekleşen hasarı görüyorsunuz.
2005 yılının verileri henüz bu listede yer almadı.
Yer aldığında, listeleri alt üst edecek.
Avrupa da bizimkine benzer bir yıl geçirdi, öyle ki...
...doğanın çıldırdığını söylüyorlar.
Çeşit çeşit sıra dışı afetler yaşanıyor...
...Kutsal Kitabın Vahiy kısmında doğa yürüyüşüne çıkılmış gibi.
Asya'da sel felaketi:
Mumbai, Hindistan, geçen Temmuz ayında.
24 saatte 94 cm yağmur düştü.
Şimdiye kadar Hindistan'da...
...bir şehre düşen en büyük yağmur miktarı.
Çin'de de sık sık sel felaketi yaşandı.
Küresel ısınma çelişkili bir biçimde sık sık selin yanı sıra...
...kuraklığa da neden olmaktadır.
Buralarda sel yaşanırken, aynı anda hemen...
...yanındaki ilde şiddetli kuraklık yaşandı.
Bunun nedenlerinden biri...
...küresel ısınmanın, dünyaya düşen yağış miktarını artırmakla kalmayıp...
...yağışın yer değiştirmesini sağladığı gerçeğiyle ilgilidir.
Afrika'nın bu bölgesine dikkat edin...
...Sahra Çölü'nün hemen kenarına.
Orada inanılmaz trajediler yaşanmaktadır...
...ve bunun pek çok nedeni vardır.
Darfur ve Nijer de o trajedilerden nasibini almış.
Buna yol açan etkenlerden biri...
...yağış olmaması ve kuraklığın giderek artmasıdır.
Burası Çad Gölü, bir zamanlar dünyanın en büyük gölüydü.
Son birkaç on yılda neredeyse tamamen kuruyarak...
...diğer sorunlarını daha da çözülmez hâle getiriyor.
Bunun bir çelişki olmasının...
...ikinci nedeni:
Küresel ısınma, bulutları beslemek için okyanusların daha çok...
...buharlaşmasına yol açarken...
...topraktaki nemi de emiyor.
Sıcak havalarda topraktaki nem...
...daha çok buharlaşır.
Bunun ise ABD'deki bizlere de zararı büyük.
Burası Carthage çıkışı.
14 yaşındayken arabamızı hurdaya çevirmiştim...
...tam da bu noktada.
Araba bu sırtı aşıp tepe taklak olmuştu.
Şuradaki Kara Angus boğasını görüyor musunuz?
Biz de Kara Angus yetiştirirdik.
Babam "ayın üreticisi" seçilmişti.
Çiftlikte büyümüştü.
Senatodaki yılları boyunca bile...
...buraya gelip sığır yetiştirmeye devam etti.
Babanızdan bunu uygulamalı olarak öğrenmek...
...çok özel ve anlamlıdır.
Beni sıra dışı bir biçimde yetiştirdiler...
...öyle ki, yılın sekiz ayını Washington D.C.'de...
...küçük bir apartman-otelde...
...geri kalan dört ayı ise bu güzel, kocaman çiftlikte geçirirdim.
Burada bir köpeğim vardı.
Bir de midillim.
Burada tüfeğimle atış yapardım.
Nehirde yüzerdim.
Dışarıda çimlerin üstüne yatardım.
Çocukluğumda...
...iş ve eğlence arasındaki farkı anlamam biraz uzun sürdü.
Toplumlar yaşadıkları yerleri...
...iklim örüntülerine göre seçtiler.
11 bin yıl önceki son buz çağının sonundan itibaren Yerkürenin...
...pek çok yerinde iklim neredeyse aynı.
Bu çiftlikte, örüntü değişiyor.
İnsan ömrü süresince bu değişim yavaş gerçekleşiyor gibi görünür...
...ama bu nehrin varoluş süresine bakarsanız...
...değişim çok hızlı gerçekleşiyor.
İşte, size iki önemli uyarı:
Birincisi Arktik Okyanusunda.
Burası Arktik Okyanusu, yüzen buz örtüsü.
Kenarında Grönland bulunuyor.
Uyarı diyorum, çünkü...
...Arktik Okyanusu küresel ısınmanın etkilerini...
...hızla yaşayan dünyanın...
...iki bölgesinden biridir.
Bu, Arktik'teki en büyük buz tabakasıdır:
Ward Hunt Buz Tabakası.
Üç yıl önce çatladı.
Bilim adamları şok oldular.
Her bir tarafa eğilen bu ağaçlara sarhoş ağaçlar deniyor.
Eğilmelerinin nedeni rüzgâr ya da alkol tüketimi değil.
Bu ağaçlar kalıcı buzda kök salar...
...ama kalıcı buz eriyor.
Bu yüzden sağa sola eğiliyorlar.
Bu bina da kalıcı buzun üzerine inşa edildi...
...ve kalıcı buz eridikçe bina çöktü.
Bu kadının evinin boşaltılması gerekiyordu.
Boru hattı büyük oranda yapısal hasara uğradı.
Yeri gelmişken, Kuzey Alaska'daki bu koruma altındaki bölgeden...
...petrol çıkarmak istiyorlar. Umarım olmaz.
Bölgeye yalnızca kamyonla gidip gelebilirler ve...
...kamyonların buzlu bölgede ilerleyebilmesi gerekir.
Bu, Alaska'daki tundranın üzerinde araç sürebilecek kadar...
...don olduğu gün sayısını gösteriyor.
35 yıl önce, yılda 225 gündü.
Bugün, yılda 75 günden daha az...
...çünkü ilkbahar daha erken gelip, sonbahar daha geç geliyor.
Sıcaklıklar ise artmaya devam ediyor.
Kuzey Kutbuna gittim.
O buz örtüsünün altına indiğim...
...nükleer denizaltı yüzeye şu şekilde çıktı.
1957'de devriye gezmeye başladıklarından beri...
...buzun altına inip...
...yukarıya bakan radarlarıyla...
...kalınlığını ölçtüler...
...çünkü en çok 1 metre kalınlığında bölgelerde...
...yüzeye çıkabiliyorlar.
Bu nedenle ciddi kayıt tuttular.
Ulusal güvenlik söz konusu olduğundan bunu açıklamadılar.
Oraya gidip açıklamaları için onları ikna ettim.
Bakalım kayıt bize ne gösteriyor.
1970'te Arktik buz örtüsünün miktarı...
...uzunluğu ve kalınlığında ciddi bir düşüş olmuş.
40 yılda %40 daha da azalmış.
Şu anda iki önemli araştırma...
...önümüzdeki 50 ila 70 yıla kadar...
...yaz döneminde tamamen yok olacağını gösteriyor.
"Bu bir sorun mu?" diyebilirsiniz.
"Arktik buz örtüsü nasıl bu kadar hızlı eriyebilir?"
Güneş ışınları buza değdiğinde...
...tıpkı bir ayna gibi, yüzde 90'ı uzaya geri yansır.
Ama açık okyanusa değdiğinde %90'ından fazlası emilir.
Böylece, çevreleyen su ısınarak...
...erimeyi hızlandırır.
Şu anda Arktik buz örtüsü dev bir ayna görevi görüyor.
Güneş ışınlarının %90'ı geri yansıyor.
Yerküreyi soğutuyor.
Ama eridikçe...
...ve onun yerine açık okyanus güneşin enerjisini aldıkça...
...%90'ından fazlası emiliyor.
Böylece, bu bölge...
...Kuzey Kutbu, Arktik Okyanusu ve genel olarak Kuzey...
...gezegenin herhangi bir yerinden daha çok ısınıyor.
Bu durum, yaşamı buza bağlı olan kutup ayıları için hiç iyi değil.
Başka bir bilimsel çalışma, ilk kez...
...buz bulmak için 60 mil gibi uzun mesafelere yüzerken...
...boğulmuş kutup ayıları olduğunu gösteriyor.
Böyle bir şeyle daha önce hiç karşılaşılmadı.
Peki ya, dünyamızın tepesinden...
...bir zamanlar buzla örtülü olan geniş açık sulara bakıyor olmanın...
...bizim için anlamı nedir?
Bunu önemsesek iyi olur...
...çünkü gezegen çapında bir etkiye sahip.
Yerkürenin iklimi kocaman bir motora benzer.
Ekvatordan kutuplara doğru ısı yayar.
Bunu okyanus ve rüzgâr akıntıları aracılığıyla yapar.
Bilim adamları Yerkürenin iklimi doğrusal olmayan bir sistemdir der.
Bu, tüm değişimler kademeli gerçekleşmez...
...demenin havalı hâlidir.
Bazıları ansızın, beklenmedik biçimde olur.
Dünya çapında yıllık ortalama sıcaklık...
...14 derecedir.
5 derecelik bir artış olursa...
...ki, bu öngörülenlerin çok altındadır...